9°

Nowa Ruda

Menu

Kanal RSS

 Reklama  
  O-MIESCIE: Zabytki Nowej Rudy
Nowa Ruda posiada bardzo złożony, oryginalny układ urbanistyczny, świetnie dostosowany do zróżnicowanego ukształtowania terenu. Najstarszą jego część stanowi dolne miasto położone nad Włodzicą. Tam też był pierwszy kościół parafialny i plac targowy. W XV w. na tarasie leżącym o 40-50 m wyżej, wytyczono nowy rynek, wzniesiono ratusz i kościół parafialny, a potem i świątynię ewangelicką. W ten sposób powstało górne miasto. Obie części łączą spadziste ulice i schody dla pieszych. Różnice wysokości są tak znaczne a zbocza strome, że np. dwie ulice wychodzące z Rynku (Piłsudskiego i Podjazdowa) krzyżują się z sobą na różnych poziomach. Jednak otwarty charakter miasta (brak obwarowań), liczne zniszczenia wojenne i pożary spowodowały, że w Nowej Rudzie nie zachowało się zbyt wiele cennych zabytków, chociaż większość domów posiada starsze relikty (piwnice, sklepienia, detale kamieniarskie itp.).
• Kościół parafialny pw. św. Mikołaja przy ul. Kościelnej. Pierwotny, późnogotycki z 1515 r. wzniesiono jako ewangelicki. Po 1623 r. przejęty został przez katolików, spłonął w 1884 r. Odbudowany w obecnej, neogotyckiej formie został w latach 1885-87 wg projektu Ebersa. Jest to duża, trójnawowa hala o długości około 72 m i szerokości 22 m. Bryła jest silnie rozczłonkowana z wydzielonym, wielobocznie zakończonym prezbiterium i podobnie zamkniętymi nawami bocznymi. Wieża zakończona jest strzelistym hełmem, z narożnymi małymi hełmami-sterczynami. Na kalenicy dachu bardzo smukła, czteroboczna sygnaturka. Wewnątrz sklepienia. Bardzo bogaty detal ceglany o formach neogotyckich (opaski okienne, portale, fryzy, przypory itp.). Wewnątrz bogate, jednolite wyposażenie neogotyckie z końca XIX w. (drewniane, polichromowane ołtarze; drewniany prospekt organowy). Ponadto ze starego kościoła zachowały się: gotycka kamienna figura św. Krzysztofa z 1511 r.; gotycka, drewniana, polichromowana figurka Matki Bożej z XV w.; późnogotycka figura św. Jana Nepomucena z XVI w. Kościół otacza mur, w którym umieszczone są 3 renesansowo- barokowe kamienne płyty nagrobne z XVII-XVIII w. Na krawędzi skarpy przy kościele stoi kaplica, a w sąsiedztwie plebania - oba obiekty z lat 1885-87.
• Kościół pomocniczy pw. Krzyża Św. przy ul. Cmentarnej był pierwszym kościołem parafialnym miasta. Wzniesiony przed 1403 r., zniszczony już w XIV w. utracił znaczenie. Obecnie barokowy zbudowany jest w 1659 r. wg projektu Andrea Carove (być może z wykorzystaniem reliktów starszego). Był nieznacznie przebudowany w latach 1886-87 i często remontowany z powodu szkód górniczych. Niewielka budowla salowa z wydzielonym, prostokątnym prezbiterium o ściętych narożach. Na osi kwadratowa wieża, częściowo płynnie wtopiona we fronton i połączona z nim zakrzywionymi płaszczyznami spływów. Zwieńczona hełmem z prześwitem. W wieży skromny portal z datą 1726 w kluczu. Naroża elewacji akcentowane lizenami w tynku, otwory okienne zamknięte półkoliście i odcinkowo. Wewnątrz barokowe wyposażenie z XVIII w., m. in. drewniany, polichromowany ołtarz; drewniana, polichromowana ambona; liczny zespół drewnianych, polichromowanych rzeźb i obrazów olejnych.
• Kościół pomocniczy pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny przy ul. Cmentarnej. Początkowo był to kościół pw. św. Mikołaja wzniesiony na terenie dolnego miasta przed 1424 r. Obecny powstał w 1502 r. i do 1623 r. służył protestom. W latach 1725-30 przebudowany, remontowany w 1917 r. Prosta bryła z wydzielonym, wielobocznie zamkniętym prezbiterium kryje salowe wnętrze. Z boku dostawiona zakrystia. Całość nakrywa dwuspadowy dach, przy czym szczyt frontowy wykonany również jak połać dachu. Na kalenicy smukła ośmioboczna sygnaturka zwieńczona hełmem z prześwitem. Gładkie elewacje z oknami zakończonymi ostrołukowo i półkoliście. Nad bocznym wejściem wnęka z barokową figurką Wniebowzięcia NMP z ok. 1700 r. Wewnątrz barokowo-rokokowe drewniane, polichromowane ołtarze z XVIII w.; barokowo-rokokowa drewniana, polichromowana ambona z XVIII w.; drewniana, polichromowana figurka barokowa oraz gotycka, drewniana, polichromowana figurka MB z Dzieciątkiem z XV w. Przy kościele stoi kamienne Ukrzyżowanie z XIX w.
• Kościół parafialny pw. św. Barbary przy ul. Jana Pawła II w Drogosławiu, wzniesiony w latach 1910-11. Jest to okazała budowla o cechach architektury neoromańskiej.
• Kościół parafialny pw. św. Katarzyny przy ul. Parkowej w Słupcu, wzniesiony w 1886 r, Jest to okazała budowla neogotycka wzniesiona z czerwonego piaskowca.
• Kościół poewangelicki przy ul. Kolejowej z lat 1866-68 - neogotycki, kamienny, jednowieżowy. Posiada dobrze wykonany kamienne detale.
• Kościół pomocniczych pw. św. Anny wzniesiony w 1644 r. jako kaplica pątnicza na górze o tej samej nazwie. Jest to barokowe założenie na wydłużonym ośmioboku z dostawioną od frontu kruchtą oraz prezbiterium i domkiem pustelnika od tyłu. W sąsiedztwie kaplicy znajduje się budynek z 1902/3 r. dawnej gospody “Annabaude”, później schroniska turystycznego, a obecnie pensjonatu “Góra Anny”. Na szczycie góry stoi kamienna, kwadratowa, 25 metrowa wieża widokowa (obecnie przekaźnik tv), wzniesiona z ciosów czerwonego piaskowca w 1911 r. Przy ścieżce wiodącej na szczyt (za parkiem przy ul. Strzeleckiej) znajduje się ustawiony w 1927 r. kamień pamiątkowy Carla Ferchego, długoletniego prezesa sekcji noworudzkiej Kłodzkiego Towarzystwa Górskiego (GGV).
• Kościół pw. Matki Bożej Bolesnej na Górze Wszystkich Świętych, wzniesiony w 1680 r. Natomiast na szczycie znajduje się kamienna, okrągła 15 metrowa wieża widokowa z 1913 r., której nadano imię feldmarszałka H. von Moltkego.
• Kaplica Matki Bożej Loretańskiej przy ul. Cmentarnej - barokowa z lat 1767-68, ufundowana m. in. przez mieszczanina A. Klambta. Interesujące założenie przestrzenne na skraju zbocza z tarasowym Ogrójcem i monumentalnymi kamiennymi schodami po bokach. W 1994 r. Fundacja Odnowy Ziemi Noworudzkiej sfinansowała remont kaplicy. Założony na rzucie prostokąta, nakryty czterospadowym dachem, z sygnaturką. Przed kaplicą skarpa z murem oporowym, na którym stoi kamienne Ukrzyżowanie z 1773 r., a niżej pozostałości Ogrójca, również z tego roku, z figurką klęczącego Chrystusa i fragmentem innych, uszkodzonych figur.
• Klasztor Zgromadzenia Córek Maryi Wspomożycielki (SS. Salezjanki) przy ul. Kościelnej 10 – barokowy, sześcioosiowy budynek piętrowy z 1630 r., przebudowany w XIX/XX w. Skromny portal półkolisty, flankowany pilastrami podtrzymującymi gzyms. Okna w opaskach kamiennych Przed budynkiem chodnik podniesiony nad poziom jezdni, oddzielony balustradą z kamiennymi słupkami.
• Pałac przy ul. Piłsudskiego 2 - dawna rezydencja baronów von Stillfriedów wzniesiona jako dwór obronny w końcu XIV w., rozbudowany na zamek w 1593 i 1675-77 r. W obecnej formie pochodzi z gruntownej przebudowy w latach 1700-30 wg projektu znanego włoskiego architekta Andrea Carove. Potem nieznacznie przebudowany w 1796 r. Był remontowany w początkach XX w. Okazały budynek wznosi się na krawędzi skarpy górnego miasta. Pałac jest czteroskrzydłowy z wewnętrznym dziedzińcem i pięcioosiowym portykiem zwieńczonym balustradą. Na piętrze znajduje się sala półtorakondygnacyjna. Pozostałe skrzydła nakryte łamanymi dachami. Elewacje gładkie, jedynie portyk wykonany w wielkim porządku. Okna w opaskach z naczółkami, okna portyku półkoliście zamknięte, wyżej owalne. Skromne portale, wnętrza są znacznie przebudowane.
• Pałac przy ul. Piłsudskiego 20 (dawna siedziba właściciela fabryki) - murowana, neorenesansowa z 1899 r. o bogatym detalu architektonicznym. Dawniej służył jako przedszkole. Położony jest w rozległym parku, do którego prowadzi brama z 1899 r. Obok pałacu budynek gospodarczy z tego samego okresu.
• Dwór przy ul. Stara Droga 31 w Drogosławiu – murowany wzniesiony jako późnobarokowy w końcu XVIII w.
• Ratusz. Pierwszy obiekt w tym miejscu wzniesiono po 1442 r., następnie odbudowano go w 1577 r. Zniszczony podczas wojny 30-letniej, odbudowany został w 1650 r. Rozebrany w XIX w. ze względu na zły stan techniczny. Na jego miejscu w 1884 r. zbudowano nowy wg projektu Bergera i Seifferta. Okazały budynek, trzykondygnacyjny o rozczłonkowanej bryle nawiązuje do form renesansu i baroku. Na frontowej elewacji ryzalit wejściowy z podcieniem w przyziemiu, a nad nim ozdobne wykusze przechodzące w szczyt zakończony wieżyczką- sygnaturką z prześwitem. Okna w opaskach kamiennych posiadają różne kształty i wielkość. Część okien umieszczono w ozdobnych wykuszach lub loggiach, szczyty o swobodnym wykroju, obrzeżone kamiennymi profilami. W północnym narożniku ratusza wmurowana jest kamienna figura św. Floriana z 1756 r. nad konchową misą fontanny.
• Spośród licznych budynków użyteczności publicznej na uwagę zasługują przede wszystkim: Komisariat Policji z aresztem przy ul. Bohaterów Getta 29 - murowany z lat 1887-89; Urząd Gminy przy ul. Niepodległości 2 - murowany z końca XIX w.; szpital przy ul. Piłsudskiego 16 - murowany trzykondygnacyjny z początku XX w.; zespół budynków szpitalnych przy ul. Szpitalnej z pierwszej ćwierci XX w.; Szkoła Podstawa i Gimnazjum przy ul. Kopernika 6 - murowana z końca XIX w.; Zespół Szkół przy ul. Kopernika 8 - murowane z początku XX w.; zabudowania stacji kolejowej przy ul. Kolejowej złożone z dworca, budynku mieszkalnego i wiaty peronowej - wszystkie obiekty z końca XIX w.
• Na terenie miasta zachował się bardzo liczny zespół kamienic i domów mieszkalnych o różnych formach i wartości architektoniczno -artystycznej m. in. domki tkaczy przy ul. Nadrzecznej. Budynki te w większości powstały w końcu XIX w. po wielkich pożarach, ale wiele zachowało starsze relikty. Część domów wokół rynku i przy wychodzących z niego ulicach miało dawniej podcienia. W Nowej Rudzie znajduje się również kilka interesujących zabytków techniki. Są to: Browar przy ul. Bohaterów Getta 10, obecnie Miejska Biblioteka Publiczna - murowany z końca XIX w. Zespół zabudowań byłej KWK “Nowa Ruda” złożony z szybu oraz zabudowań prażalni łupków ogniotrwałych. Wiadukt kolejowy nad ul. Cichą z początku XX w. o konstrukcji stalowej. W Nowej Rudzie zachowało się sporo różnych kapliczek i figur. Do cenniejszych należą m. in.: - kapliczka domkowi przy ul. Łącznej 1 z XIX w.; - kaplica przy ul. Szpitalnej z drugiej połowy XIX w.; - figura św. Jana Nepomucena z 1706 r. przy ul. Fredry (koło mostu); figura św. Jana Nepomucena z 1752 r. przy ul. Piastów nad Włodzicą; grupa figuralna Koronacji MB przez Trójcę Św. z 1768 r. przy ul. Strzeleckiej; - figura MB z XVIII/XIX w. przy ul. Łużyckiej, ustawiona na kamiennym postumencie. W górnej części Rynku znajduje się kamienna fontanna z 1909 r. zwieńczona wyrastającą ze środka basenu grupą figur wykonaną w brązie wg projektu prof. Wernera Schwarzberga, a przedstawiającą Chrystusa i św. Jana Chrzciciela w scenie chrztu.


na podst. “Góry Sowie - Słownik geografii turystycznej Sudetów”

« Powrót | Dodano: 2002-07-15 | Komentarzy: 2 | Odsłon: 19110 |  o | Drukuj

Komentarze:
mr.LIpa Oo
2007-05-28, 16:21:18 |  fachowiec |  Zgłoś nadużycie
thanks
2008-12-09, 18:41:35 |  mobby30 |  Zgłoś nadużycie

Hasło:
Autor:

Komentarz: /400 max

Info Redakcja wortalu www.nowaruda.info oświadcza, że nie odpowiada za treść komentarzy do zamieszczanych artykułów. Za owe treści odpowiadają ich autorzy. Zabrania się umieszczania treści nawołujących do przemocy, nienawiści, nietolerancji, jak i treści obraźliwych wobec Użytkowników wortalu lub innych osób. Komentarze uznane za obraźliwe lub przekraczające granice tolerancji będą usunięte bez poinformowania o tym autorów !!!

Menu

Noworudzianin
Październik 2017
N Pn Wt Śr Cz Pt S
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        

 HOTEL
Restauracja IBIZA
Cena: od 70 do 180

donate

Dotacje w Bitcoin

  ^Top^

Strona zgodna z HTML 4.01   Korzysta z Apache   Korzysta z MySQL   Korzysta z PHP   Najlepiej czytaj w Firefox  
Wszelkie prawa zastrzeżone (c) Nowa Ruda 2002-2006 Kamil Kobak
Aby lepiej oglądać wciśnij F11     www.nowaruda.info