6°

Nowa Ruda

Menu

Kanal RSS

 Reklama  
  O-MIESCIE: Historia Nowej Rudy [I]
Nowa Ruda posiada dug i bogat histori, ale jej udokumentowanie jest znacznie skromniejsze ni innych miast ziemi kodzkiej, szczeglnie w literaturze polskiej. Miasto nie miao szczcia do historiografii. Czsto te padao ofiar zniszcze wojennych i rnych kataklizmw, czemu sprzyja jego otwarty charakter. Ze wzgldu na pooenie i uksztatowanie terenu Nowa Ruda nie bya nigdy ufortyfikowana (poza dworem). Pniej rozwijaa si gwnie jako orodek przemysowy, co owocowao czstymi przebudowami starych obiektw. Nie s te znane pocztki miasta. przyjmuje si, e zostao zaoone na surowym korzeniu w drugiej poowie XIII w. O takim pocztku ma rwnie zawiadcza herb nawizujcy do karczunku terenu. Od pocztku byo silnie zwizane z Czechami, chocia zaludnili je gwnie kolonici niemieccy. Przypuszcza si, e prawa miejskie otrzymao ok. 1336 r., ale dokument lokacyjny nie zachowa si, znane jest dopiero odnowienie tych praw z 1434 r. Na pewno w 1337 r. istnia tu ju koci, a miasto leao w obrbie rozlegych dbr nalecych do von Wusthubw. Obejmoway one Now Rud z dworem i kilka wsi w dolinie Wodzicy i cinawki. W 1352 r. Heinrich von Wusthube sprzeda ca posiado braciom von Donyn. Obejmowaa ona Now Rud z dworem i mynem wodnym oraz m. in. Wolibrz, Jugw, Ludwikowice K. i wierki. Transakcj t potwierdzi w 1360 r. krl Karol IV nadajc lenno rycerskie Jarosawowi von Donyn i jego braciom. W tym te roku wystpili w dokumencie tkacze weny, ktrzy od pocztku odgrywali w miecie znaczc rol. Posiado von Donynw utrzymywaa si bez zmian, co wynika m.in. z potwierdzenia praw wasnoci dokonanego w 1375 r. przez namiestnika ziemi kodzkiej Both von Czastolowicza. Miasto jednak nie rozwijao si zbyt pomylnie, skoro w 1384 r. pacio tylko 16 srebrnych groszy dziesiciny. Na przeomie XIV/XV w. istnia ju jednak cech sukiennikw i szewcw, a przy kociele dziaaa szkoa parafialna.

W pocz. XV w. w Nowej Rudzie istniao sdziostwo, ktre dzieryli kolejni burgrabiowie dworu von Donynw. W 1403 r. von Donyn ufundowa za 2 kopy groszy otarz w kociele, a rok pniej nada statut cechowi szewcw. Odrbny statut w 1416 r. otrzyma cech sukiennikw. Bya to wwczas najbardziej znaczca grupa rzemielnikw w miecie, powodujca jego rozwj. Rozwj ten przerway jednak gwatownie wojny husyckie. Ju w 1428 r. husyci spalili i spldrowali Now Rud. Polego te sporo mieszkacw. Miasto odbudowao si i ju w 1434 r. otrzymao nowe przywileje. Po wojnach husyckich w 1442 r. Nowa Ruda liczya 78 domw, a zamieszkiwao j okoo 500 osb. Cae miasto leao wwczas w dolinie Wodzicy. Dopiero w tym roku przystpiono do wytyczenia grnego miasta z rynkiem, chocia jeszcze wwczas chyba go nie zabudowano. W XV w. Nowa Ruda bya miejscem pielgrzymek, poniewa rozwija si tu kult maryjny.

Znaczne zmiany w dziejach miasta nastpiy w 1472 r., bowiem po mierci ostatniego z von Donynw, ks. Henryk Podiebradowicz Starszy wobec braku mskich potomkw “pastewko noworudzkie” przekaza jako dobra lenne maonkowi Anny von Donyn, Georgowi von Stillfriedowi z Ratenitz na uycach. By on protoplast rodu, w ktrego rkach dobra te pozostaway a do pocztkw XIX w. Nowa Ruda zacza si wwczas szybciej rozwija, gwnie jako znaczcy orodek sukiennictwa, ale te jako centrum wielkiej posiadoci ziemskiej obejmujcej szereg wsi. W 1476 r. burmistrzem Nowej Rudy by N. Kestner, co wiadczy, i istnia ju samorzd miejski. Odbyway si regularne jarmarki i targi. Zabudowano wwczas grne miasto na zboczu Gry w. Anny. Tam przenioso si centrum, natomiast dolne miasto stao si dzielnic przemysow z warsztatami tkackimi, foluszami i farbiarniami usytuowanymi wzdu Wodzicy. W 1498 r. na grnym miecie wzniesiono nowy koci parafialny. Parafia miejska obejmowaa te wsie w dawnym “pastewku noworudzkim”.

Nowa Ruda do szybko staa si centrum protestantyzmu na ziemi kodzkiej. Wizao si to ze znacznym odsetkiem ludnoci pochodzenia niemieckiego. W poowie XVI w. bya orodkiem schwenckfeltyzmu i anabaptyzmu. Nowe wyznanie przyjli te waciciele dbr, von Stillfriedowie, chocia cz czonkw rodziny pozostaa przy wyznaniu rzymsko-katolickim. W drugiej poowie XV w. miasto zaczo nabiera bardziej przemysowego charakteru. Z 1478 r. zachowaa si wzmianka o wypalaniu wgla drzewnego w okolicy i przekaz o wydobywaniu wgla kamiennego w Zaciszu. Wydobyciem wgla szybko zainteresowa si baron von Stillfried. Ju w pocz. XVI w. zatrudnia nawet zarzdc kopal, niejakiego Heinricha. W testamencie von Stillfrieda z 1509 r. wymieniono kopalni wgla, ktr od 1591 r. dzierawi od von Stillfrieda niejaki Wenzel. By moe w okolicy dziaaa wwczas te kunica elaza. Jednak na terenie samego miasta grnictwo wgla rozwino si znacznie pniej, co nie przeszkadzao, e fortuna baronw von Stillfriedw wzrastaa wanie w oparciu o nie. W 1580 r. w dobrach von Stillfriedw wybuchy zamieszki chopskie, ktre objy rwnie najblisze ssiedztwo miasta.

Ciki dla miasta by okres wojny 30-letniej. Szacuje si, e w 1620 r. Nowa Ruda liczya ok. 300 domw i ok. 1500 mieszkacw, natomiast w 1645 r. pozostao tylko ok. 180-190 domw, a ludno zmalaa co najmniej o ok. 40 proc. Poniewa baron von Stillfried by protestantem, popar stany czeskie w pierwszym okresie wojny. Po bitwie pod Bia Gr utraci dobra lenne i poow swoich dbr rodowych, i aby je odzyska przeszed na katolicyzm. W 1621 r. miasto przeyo cikie chwile oblegane przez wojsko. Atak odparto ale ju w grudniu zostao opanowane przez oddziay cesarskie. W 1622 r. Now Rud spaliy i zraboway oddziay hrabiego B. von Thurna. Wzito te do niewoli barona von Stillfrieda, z ktrej musia wykupi siebie i rodzin. Jednak miasto zdoao si przynajmniej czciowo odbudowa, bowiem inwentarz z 1631 r. wykazuje, e koci parafialny by bogato wyposaony, m. in. ocalay a cztery dzwony. Wiadomo rwnie, e proboszcz wada jzykiem czeskim. Jednak miary upadku miasta dopenia zaraza w 1633 r., ktra pochona blisko tysic ofiar.

Po wojnie 30-letniej miasto odbudowao si z trudem, pewne zahamowanie przyniosa kolejna fala buntw chopskich w dobrach von Stillfriedw w latach 1677-80. Nadal Now Rud nkay klski, m.in. w 1724 r. duy poar zniszczy cz zabudowy. Miasto rozwijao si jednak dziki tkactwu, z tym, e stopniowo sukiennictwo wypierane byo przez pciennictwo, a pniej przez tkaczy baweny.

Znaczne zmiany przyniosy wojny lskie. W 1748 r. w miecie yo 355 mieszczan. W 1781 r. baron von Stillfried zaoy w Nowej Rudzie pierwsz kopalni wgla “Ruben”, ktra staa si zalkiem kopalni “Nowa Ruda”. Przy niej powstao Kolno, a potem nastpne osady grnicze. W 1787 r. miasto posiadao trzy kocioy (rwnie ewangelicki), plebanie; bya szkoa, ratusz, szpital i dwie gospody. Wspominano wwczas o istnieniu trzech bram miejskich i “maych murw”, ale miay one raczej charakter reprezentacyjno -prestiowy, a nie obronny. Przemys tworzy myn wodny, dwa folusze i manufaktura sukiennicza. Wrd mieszk. byo 261 majstrw i 260 czeladnikw sukienniczych. Byo te ponad 150 innych rzemielnikw. Nowa Ruda posiadaa prawo do czterech jarmarkw w roku i cotygodniowych targw. Do miasta naleaa cz Zacisza. Dziaay, chocia z przerwami, cztery kopalnie wgla. W 1782 r. grd otrzyma nowe prawa miejskie, ktre praktycznie wyczyy go spod zwierzchnoci barona von Stillfrieda. Nadal jednak w miecie bya jego siedziba rodowa w paacu. Tam te mieci si zarzd bardzo rozlegych dbr ziemskich, ktre obejmoway wwczas znaczn cz ziemi kodzkiej. Miasto natomiast podlegao ju tylko samorzdowi i wadzom pruskim. Bardzo oywiony rozwj przynis miastu wiek XIX. Najpierw w 1804 r. cae dawne pastewko noworudzkie naby baron von Magnis z Bokowa, ktry przede wszystkim przystpi energicznie do zwikszenia wydobycia wgla, co zaowocowao m. in. szybkim wzrostem liczby mieszkacw i rozwojem przestrzennym miasta, a take powstaniem wok licznych osad.

Jednak i pocz. XIX w. nie by spokojny dla Nowej Rudy. Znalaza si ona w sferze dziaa wojennych podczas kampanii napoleoskiej w 1807 r. Na szczcie bezporednie walki nie toczyy si tutaj, ale po potyczce pod wierkami wycofywa si tdy oddzia 800 onierzy bawarskich i saskich wchodzcy w skad wojsk francuskich, ktry dopuci si w miecie rabunkw. Po nich przecign oddzia 1500 onierzy pruskich generaa hrabiego von Gtzena. Wikszych strat przysporzya miastu blokada kontynentalna, poniewa podkopaa miejscowy przemys wkienniczy. Jej efektem byo zamknicie, a nawet likwidacja czci zakadw i wzrost bezrobocia. W 1824 r. doln cz miasta zniszczya wielka powd. Jednak ju w 1816 r. dziaay tu trzy szkoy elementarne.

W 1825 r. w samym miecie byo 170 domw, a na przedmieciach 233. By koci i szkoa katolicki, oraz ewangelicka. Ponadto by: ratusz, szpital, apteka, browar, cztery gorzelnie, dwa myny wodne, trzy folwarki i cegielnia. W po. XIX w. powstaa przdzalnia zgrzebnej weny.

Niezalenie od miasta rozwijao si grnictwo. Kopalnie naleay najpierw do barona von Stillfrieda, potem do barona von Magnisa. Wydobycie nie byo wwczas due i znacznie wahao si. Kopalnia “Ruben” potem rozwijaa si szybko, szczeglnie po 1804 r., gdy przesza w rce hr. von Magnisa. W 1860 r. przyczono do niej starsze kopalnie: “Joseph” w Zaciszu, “Lisette” w Dzikowcu.

Od poowy XVIII w. Nowa Ruda zaliczaa si do najbardziej uprzemysowionych miast lskich. Bya te znana z radykalnych nastrojw spoecznych, ktre day o sobie zna w okresie Wielkiej Rewolucji Francuskiej w 1792 r. W nastpnych latach dochodzio do ostrych spi na tle pacowym, poniewa w pocz. XIX w. wikszo mieszkacw utrzymywaa si z chaupniczego tkactwa i sukiennictwa, ktre od poowy XIX w. podupado i byo wypierane przez pciennictwo. Po 1840 r. powstay pierwsze wiksze manufaktury tkackie, dziaaa te wytwrnia tabaki. Do kolejnych zamieszek doszo w 1847 r., byy tak powane, e musiao interweniowa wojsko.

W 1843 r. w miecie powstaa drukarnia Wilhelma W. Klambta, ktra daa pocztek znanemu pniej wydawnictwu “Klambt”, dziaajcemu do 1945 r. W drukarni tej zacza si ukazywa gazeta “Hausfrends”, powicona m. in. historii i kulturze ziemi kodzkiej. Z czasem drukarnia i wydawnictwo przeksztaciy si w powane przedsibiorstwa prowadzone przez potomkw zaoyciela - Rosw.

W 1854 r. miasto stao si siedzib powiatu wyodrbnionego z czci powiatu kodzkiego. W zwizku z tym w drugiej poowie XIX w. wzniesiono szereg gmachw publicznych dla instytucji i urzdw (sd i poczta). Okoo poowy XIX w. wykonano wiele drg (cz jako roboty publiczne) czcych Now Rud z okolicznymi miejscowociami. Ody przemys wkienniczy, ale dziaajcy ju w oparciu o bawen i jedwab. Powstao w miecie sporo, na og niewielkich fabryk, m. in. kilka garbarni, rozbudowano wytwrni tabaki, rozwin si przemys poligraficzny. Po poczeniu w 1860 r. kopal szybko rozwijao si grnictwo. Znaczny wpyw na koniunktur miao doprowadzenie w 1879 r. linii kolejowej z Kodzka i przeduenie jej w 1880 r. do Wabrzycha. Uatwio to transport towarw, przede wszystkim wywz wgla. W miecie powstay dwie stacje kolejowe.

Nowa Ruda bya te znaczcym orodkiem turystyki. Ju w 1881 r. dziaaa tu grupa Kodzkiego Towarzystwa Grskiego (GGV), ktra oznakowaa dojcia do najbliszych atrakcji turystycznych, ustawia drogowskazy i organizowaa przewodnictwo. W 1884 r. wyznakowano szlak z miasta na Wielk Sow. Pomylny rozwj miasta przerwa 23.05.1884 r. wielki poar, ktry strawi kilkadziesit budynkw, w tym koci parafialny.

Rozbudowa kopal i ich komasacja doprowadziy w 1898 r. do utworzenia gwarectwa Neuroder Kohlen und Tonwerke, ktre przejo i skupio pod swoim zarzdem prawie wszystkie kopalnie prywatne i gwarectwa dziaajce w Nowej Rudzie, Supcu, Przygrzu, Zaciszu, Dzikowcu i Jugowie. Zwikszono wydobycie wgla rozwinito rwnie wydobycie odkrytych w 1870 r. upkw ogniotrwaych, ktre od 1880 r. wypraano w miejscowym zakadach wg wasnej, oryginalnej technologii. Rozwj miasta przyczyni si te do bud. w latach 1907-12 drugiego toru na linii kolejowej z Kodzka do Wabrzycha. W tym czasie powstao lub rozbudowao si sporo kolonii i osiedli w rejonie miasta. Przed I wojn wiatow kopalnie zatrudniay ok. 5000 ludzi i daway ok 225 tys. ton wgla rocznie.

W okresie midzywojennym Nowa Ruda bya ju znaczcym orodkiem przemusowym. Obok kopalni “Ruben” dziaay dwie drukarnie, tkalnie, firma specjalizujca si w wydawaniu oleodrukw i fabryka aluzji. Miasto posiadao wszystkie niezbdne urzdzenia komunalne, cznie w wodocigami i kanalizacj oraz owietleniem ulic. Byk szpital i lazaret. Bogata bya baza sportowo- turystyczna, m.in. adny, nowoczesny basen kpielowy, tor saneczkowy z Gry w. Anny, kilka hoteli, gospd z miejscami noclegowymi, schronisk modzieowych. Rozwinite byo szkolnictwo, m.in. szkoa dla dziewczt, szkoy zawodowe. Jednak kryzys w gospodarce wiatowej odbi si bardzo niekorzystnie na rozwoju miasta, szczeglnie odczuwalny by w grnictwie. Spowodowa spadek wydobycia i zatrudnienia a nawet odpyw czci ludnoci. Efektem tego byo take zlikwidowanie w 1932 r. powiatu noworudzkiego i ponowne wczenie miasta i caego regionu do powiatu kodzkiego.



Okres wojny Nowa Ruda przetrwaa bez adnych strat i zniszcze, jedynie w kocowych jej tygodniach uszkodzono lub wysadzono cz wiaduktw na linii kolejowej. Miasto zostao zajte 9. maja 1945 r. przez oddzia I Frontu Biaoruskiego. Po ustaniu dziaa wojennych przystpiono do uruchomienia miejscowych zakadw, przede wszystkim kopal wgla. Byy jednak kopoty z jego wywoeniem w gb kraju ze wzgldu na zerwane wiadukty. Najwikszym problemem sta si cakowicie zniszczony wiadukt pomidzy stacj Nowa Ruda-Przedmiecie a Zdrojowiskiem. Zbudowano tu prowizoryczny, drewniany most o dugoci 220 m i wys. do 32 m o konstrukcji kratowej. Zwano go wwczas “mostem mierci”. Sta si szczegln atrakcj (take turystyczn, bowiem przypomina wygldem mosty znane z westernw), pocigi przejeday go z minimaln szybkoci, a pasaerskie bez ludzi. W kilka lat pniej zosta zastpiony konstrukcj stalow. Kopalni “Ruben” przemianowano na “Piast". W 1948 r. przyczono do niej dawn kopalni “Rudolph" w Przygrzu, ktr przemianowano na szyb “Bolesaw”, a take kopalni “Jan” (Johann Baptista) w Supcu, ale t ostatni wyczono w 1954 r. i przyczono ponownie dopiero w 1971 r., tworzc jedn kopalni pod nazw “Nowa Ruda”. W latach 1956-59 do “Piasta” naleaa te sztolnia “Wacaw” po zatopionej kopalni “Wenceslaus” w Mikowie. Kopalni w miecie znacznie przebudowano i powikszono eksploatujc nowe pokady i przekopujc chodniki. W szczytowym okresie eksploatacji w 1979 r. daa ponad 1.200 tys. ton wgla i blisko 100 tys. ton upkw ogniotrwaych. Do 1980 r. czynna bya przy kopalni praalnia upku. Wczeniej rozpoczto budow nowej, ogromnej praalni w Dzikowcu, ale ostatecznie zaniechano jej koczenia.

Po 1945 r. w Nowej Rudzie reaktywowano wikszo starych fabryk i zakadw, cz potem zlikwidowano, inne przebranowiono lub rozbudowano. Przez wiele lat istnia duy browar. Na bazie dawnych zakadw wkienniczych dziaa Zakad Przemysu Jedwabniczego “Nowar”. Stare zakady ceramiczne przebudowano na fili “Diory”, utrzymywane byy tradycje miejscowej poligrafii, m. in. na bazie dawnych zakadw Klambta istniao Technikum Poligraficzne. Miasto cay czas rozrastao si, m.in. cakowicie wchono i zintegrowao dawne przedmiecia i osady podmiejskie: Zacisze i Drogosaw.

W 1954 r. reaktywowano powiat noworudzki. Po reformie administracyjnej w 1973 r. miasto stao si siedzib wadz miasta i gminy, ale w 1990 r,. nie ulokowano w niej rejonu administracji pastwowej, tak wic pozostao w rejonie kodzkim. Duym wydarzeniem w dziejach miasta byo poczenie w jeden zesp Nowej Rudy i Supca. Utworzyo to aglomeracj, ale te zaowocowao pokanymi problemami, poniewa oba miasta nie cz si z sob bezporednio, oba te posiadaj sporo drobnych, czsto wyludniajcych si i zanikajcych kolonii i osiedli peryferyjnych. Zarwno w Nowej Rudzie jak i w Supcu powstay nowe osiedla mieszkaniowe, wzniesiono te sporo domw jednorodzinnych i budynkw handlowo- usugowych. Miasto utracio jednak wiele walorw turystycznych, co odbio si te na jej zagospodarowaniu turystycznym. Nowa Ruda od dawna znana jest z interesujcych inicjatyw spoeczno-kulturalnych.



na podstawie “Gry Sowie - Sownik geografii turystycznej Sudetw”
« Powrt | Dodano: 2002-07-15 | Komentarzy: 13 | Odson: 17509 |  o | Drukuj

Komentarze:
Interesuje mnie bardzo gdzie mona dowiedzie sie na temat przedstawicieli/naczelnikw, burmistrzw/ miasta Nowa Ruda z lat 1954-73.
Informacje prosz skierowa na adres beti64@buziaczek.pl
2007-07-03, 23:07:41 |  Beata |  Zgo naduycie
czxe
2007-08-14, 09:55:19 |  mato |  Zgo naduycie
Interesuje mnie historia /Noworudzkie Zakady Kartoniarskie /w Nowej Rudzie
informacje prosz kierowa na adres: ziemba75@wp.pl
2010-08-05, 12:14:06 |  Andrzej |  Zgo naduycie
wanie napisaam to na polski polecam :-)
2011-01-13, 20:53:50 |  wentyl17 |  Zgo naduycie
wiecie gdzie mozna znaled informacje o szkole nr.2 w supcu jak kto wie to nie pisze pod adres gaga120@ pozdro;-)
2011-01-13, 20:58:25 |  wentyl17 |  Zgo naduycie
a mnie interesuje kopalnia wacaw w mikowie ludwokowicach kodzkich jesli sa jacys fascynaci w nowej rudzie to zapraszam do wsmulnych rozmuw wymiany zdan itp. hanomag@wp.pl
2012-01-23, 10:10:00 |  rafa |  Zgo naduycie
Bardzo dobrze przedstawiona historia miasta Nowa Ruda. Gratuluje. Zachcam do opisania dziejw spoeczestwa i miasta w okresie 1990 - 2010, jakie zakady pracy zniszczono, a co nowego zbudowano, sprawy demograficzne itp Taki bilans lokalnego zycia w 20 leciu III RP. Zapewne nie tylko mnie w takim ujciu interesuje ten ciekawy okres ycia caego pokolenia Polakw
2015-06-01, 15:21:39 |  Ryszard B. |  Zgo naduycie
Bardzo dobrze przedstawiona historia miasta Nowa Ruda. Gratuluje. Zachcam do opisania dziejw spoeczestwa i miasta w okresie 1990 - 2010, jakie zakady pracy zniszczono, a co nowego zbudowano, sprawy demograficzne itp Taki bilans lokalnego zycia w 20 leciu III RP. Zapewne nie tylko mnie w takim ujciu interesuje ten ciekawy okres ycia caego pokolenia Polakw
2015-06-01, 15:22:00 |  Ryszard B. |  Zgo naduycie
Bardzo dobrze przedstawiona historia miasta Nowa Ruda. Gratuluje. Zachcam do opisania dziejw spoeczestwa i miasta w okresie 1990 - 2010, jakie zakady pracy zniszczono, a co nowego zbudowano, sprawy demograficzne itp Taki bilans lokalnego zycia w 20 leciu III RP. Zapewne nie tylko mnie w takim ujciu interesuje ten ciekawy okres ycia caego pokolenia Polakw
2015-06-01, 15:22:12 |  Ryszard B. |  Zgo naduycie
Bardzo dobrze przedstawiona historia miasta Nowa Ruda. Gratuluje. Zachcam do opisania dziejw spoeczestwa i miasta w okresie 1990 - 2010, jakie zakady pracy zniszczono, a co nowego zbudowano, sprawy demograficzne itp Taki bilans lokalnego zycia w 20 leciu III RP. Zapewne nie tylko mnie w takim ujciu interesuje ten ciekawy okres ycia caego pokolenia Polakw
2015-06-01, 15:22:23 |  Ryszard B. |  Zgo naduycie
Bardzo dobrze przedstawiona historia miasta Nowa Ruda. Gratuluje. Zachcam do opisania dziejw spoeczestwa i miasta w okresie 1990 - 2010, jakie zakady pracy zniszczono, a co nowego zbudowano, sprawy demograficzne itp Taki bilans lokalnego zycia w 20 leciu III RP. Zapewne nie tylko mnie w takim ujciu interesuje ten ciekawy okres ycia caego pokolenia Polakw
2015-06-01, 15:22:54 |  Ryszard B. |  Zgo naduycie
Bardzo dobrze przedstawiona historia miasta Nowa Ruda. Gratuluje. Zachcam do opisania dziejw spoeczestwa i miasta w okresie 1990 - 2010, jakie zakady pracy zniszczono, a co nowego zbudowano, sprawy demograficzne itp Taki bilans lokalnego zycia w 20 leciu III RP. Zapewne nie tylko mnie w takim ujciu interesuje ten ciekawy okres ycia caego pokolenia Polakw
2015-06-01, 15:23:24 |  Ryszard B. |  Zgo naduycie
Interesuj mnie lata 1945 do 1955,mj ojciec Jan Sprada,zam przy uyckiej 6 podobno by zastpc burmistrza zaraz po wojnie p.Miernika,w nastpnych latach zarzdza zak. kartonowymi i drukarni. Czy kto zna histori Nowej Rudy z pierwszych 10 lat po odzyskaniu ziem zachodnich w Nowej Rudzie.W 1955 roku,jak miaem 5 lat przeniesiono nasz rodzin do Poznania,dlaczego ?
2019-08-22, 10:02:49 |  Wojciech Sprada |  Zgo naduycie

Haso:
Autor:

Komentarz: /400 max

Info Redakcja wortalu www.nowaruda.info owiadcza, e nie odpowiada za tre komentarzy do zamieszczanych artykuw. Za owe treci odpowiadaj ich autorzy. Zabrania si umieszczania treci nawoujcych do przemocy, nienawici, nietolerancji, jak i treci obraliwych wobec Uytkownikw wortalu lub innych osb. Komentarze uznane za obraliwe lub przekraczajce granice tolerancji bd usunite bez poinformowania o tym autorw !!!

Menu

Noworudzianin
Listopad 2019
N Pn Wt r Cz Pt S
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

 AGROTURYSTYKA
Pokoje gocinne - Rzeczka 29
Cena: od 15 do 25

donate

Dotacje w Bitcoin

  ^Top^

Strona zgodna z HTML 4.01   Korzysta z Apache   Korzysta z MySQL   Korzysta z PHP   Najlepiej czytaj w Firefox  
Wszelkie prawa zastrze�one (c) Nowa Ruda 2002-2006 Kamil Kobak
Aby lepiej ogl�da� wci�nij F11     www.nowaruda.info